سوگیری سیاسی در مدل‌های هوش مصنوعی؛ هدف فرمان اجرایی ترامپ

در شرایطی که رقابت جهانی بر سر توسعه هوش مصنوعی به اوج خود رسیده، دولت ترامپ در دوره دوم، به دنبال آن است تا با تصویب یک فرمان اجرایی جدید، با آنچه «سوگیری سیاسی در مدل‌های هوش مصنوعی» می‌خواند، مقابله کند. به گفته منابع مطلع، این فرمان که توسط دیوید ساکس و سریرام کریشنان طراحی شده، قرار است شرکت‌هایی را که خواهان همکاری با دولت فدرال هستند، وادار کند تا الگوریتم‌های خود را به شکلی بی‌طرف و عاری از جهت‌گیری‌های لیبرال توسعه دهند. در واقع، سوگیری سیاسی در مدل‌های هوش مصنوعی به یکی از دغدغه‌های اصلی تیم سیاست‌گذاری ترامپ تبدیل شده است؛ به‌ویژه پس از واکنش‌های منفی کاربران به پاسخ‌های چت‌بات‌هایی مانند جمینای گوگل، که در مواردی تصاویر و محتوایی ارائه کرده‌اند که از نظر منتقدان، نشانه‌ای از یک نگاه ایدئولوژیک خاص بوده است.

سوگیری سیاسی در مدل‌های هوش مصنوعی نه‌تنها از دید جمهوری‌خواهان بلکه برای بسیاری از نهادهای دولتی نیز یک مسئله جدی تلقی می‌شود. از آنجا که مدل‌های زبانی بزرگ بر پایه اطلاعات موجود در اینترنت آموزش می‌بینند، شناسایی دقیق منبع خطا و گرایش ایدئولوژیک در پاسخ‌های آن‌ها، امری پیچیده و چندلایه است. در این میان، شرکت‌های فناوری بزرگ که هم‌اکنون برای عقد قرارداد با دولت آمریکا رقابت می‌کنند، به‌شدت تحت تأثیر این فرمان اجرایی قرار خواهند گرفت و ناچارند در فرایند طراحی، آموزش و ارزیابی مدل‌های خود دقت و شفافیت بیشتری به خرج دهند. این مسئله می‌تواند مسیر توسعه فناوری را به شکلی معنادار تغییر دهد.

در کنار محدودسازی سوگیری‌های سیاسی، فرمان اجرایی ترامپ دربردارنده رویکردهایی گسترده‌تر در قبال رقابت جهانی نیز هست. یکی از اولویت‌های دولت آتی، تسهیل صادرات تراشه‌های پیشرفته انویدیا به کشورهای هم‌پیمان مانند امارات متحده عربی و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تسریع رشد صنعت هوش مصنوعی است. همچنین گزارش‌هایی از تلاش دولت ترامپ برای تسهیل فرایند صدور مجوز مراکز داده و سرمایه‌گذاری گسترده در تأمین انرژی برای این مراکز به گوش می‌رسد؛ تلاشی که می‌تواند ایالات متحده را در رقابت با چین به موقعیت برتری برساند.

در سوی دیگر، اتفاقاتی مانند پاسخ‌های نامناسب چت‌بات گراک، محصول استارتاپ xAI ایلان ماسک، که به تمجید از هیتلر پرداخته بود، زنگ خطرهای تازه‌ای درباره کنترل‌پذیری مدل‌های هوش مصنوعی به صدا درآورده است. اگرچه این موارد به‌ندرت رخ می‌دهند، اما بر نیاز به نظارت دقیق‌تر و ایجاد چارچوب‌های اخلاقی و فنی روشن‌تر در توسعه این فناوری دلالت دارند.

فرمان اجرایی ترامپ، بخشی از یک برنامه بزرگ‌تر موسوم به «برنامه اقدام هوش مصنوعی» خواهد بود که جزئیات آن در سخنرانی رسمی ترامپ اعلام خواهد شد. در هر صورت، آنچه مشخص است اینکه «سوگیری سیاسی در مدل‌های هوش مصنوعی» اکنون به یک محور کلیدی در مباحث سیاست‌گذاری فناوری در آمریکا بدل شده و دولت آینده، صرف‌نظر از گرایش سیاسی، ناگزیر به اتخاذ موضعی روشن در این زمینه خواهد بود.